アガタンゲロス『アルメニア人の歴史』— §13 S003

Իսկ բարեացապարտն Տրդատ յանկարծակամ՝ կենացն ասպնջական ցանկալի ամենեցուն լինէր, որ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր շնորհաւքն Աստուծոյ, եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր։

• source: Phase 2 frozen target v1.0.1
• working ID: AGATH.§13.S03
• guideline: v0.4.0
• whitespace tokens: 21
• surface SHA-256: c037d245796f34f391f62f58470f6595651cbae616bbb45368abfb164c984f03

This Recall deliberately starts from the surface rather than importing the S001/S002 analysis.

• լինէր ×2 — 3SG past imperfect indicative of լինիմ.
• գտանէր — formally 3SG past imperfect indicative; active գտանեմ and middle/intransitive գտանիմ are surface-homonymous here and must be adjudicated syntactically.

Thus the sentence contains three overt finite predicates. Unlike S002, no zero-copula analysis is required at Recall entry.

Իսկ բարեացապարտն Տրդատ յանկարծակամ՝
├─ կենացն ասպնջական ցանկալի ամենեցուն լինէր
├─ որ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր
│    └─ շնորհաւքն Աստուծոյ
└─ եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր

This skeleton is provisional. In particular, the scope/function of որ, the lexical status of յանկարծակամ, and the internal attachments of the three predicative nominal/adjectival complexes remain open.

• Տրդատ — NOM.SG is available and is the primary subject candidate.
• կենացն — կեանք, plurale tantum; GEN/DAT/ABL.PL.DEF syncretism. Government/attachment must decide the case.
• ասպնջական — adjective/noun NOM.SG or ACC.SG; CALFA: “receptacle, dwelling, inn, shelter” and “hospitable”. Which lexical value is active here is HIGH-RISK.
• ցանկալի — adjective, NOM/ACC.SG syncretism; likely predicative/attributive but attachment open.
• ամենեցուն — GEN/DAT.PL syncretism. Possible experiencer/relational complement; governor must be identified.
• աշխարհածնունդ — dictionary service has only headword-level evidence; CALFA retrieves the exact Agathangelos locus under Աշխարհածին but supplies no definition. Lexical interpretation remains OPEN rather than inferred from morphology alone.
• հայրենեացն — multiple analyses: հայրենի adjective or հայրենիք noun; GEN/DAT/ABL.PL.DEF syncretism. High-risk attachment to աշխարհածնունդ and/or որդի.
• որդի — NOM.SG is available and fits a predicative complement candidate.
• շնորհաւքն — շնորհ, INS.PL.DEF, independently attested morphology; likely instrumental/cause-means frame but exact attachment remains open.
• յաւիտենական կենացն — adjective + կեանք oblique plural; relation to մերձաւոր requires government check.
• մերձաւոր — CALFA “near, nigh, neighbouring; akin/relative”; predicative NOM.SG candidate.

1. յանկարծակամ — dictionary service NOHIT; CALFA request currently PARSE_FAILED. Do not decompose or translate it confidently yet. This is an immediate lexical retrieval target.

2. բարեացապարտն — CALFA Բարեացապարտ = “well deserved, worthy, obliging”; exact nuance in royal epithet/context remains to be checked. It modifies/substantivizes around Տրդատ but semantic value should not be fixed from English gloss alone.

3. կենացն ասպնջական — CALFA ասպնջական has both nominal “receptacle/dwelling/shelter” and adjectival “hospitable”. The phrase could involve a genitive dependent “host/receptacle of life” rather than simply an adjective modifying Tiridates. This requires parallels and syntax evidence.

4. ցանկալի ամենեցուն — likely “desirable/dear to all”, but ամենեցուն GEN/DAT ambiguity and adjective government must be checked rather than normalized automatically.

5. աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի — principal lexical-syntactic risk. CALFA's exact-locus retrieval confirms lexical attestation but does not explain the compound or attachment. Need broad source/dictionary/grammar search.

6. շնորհաւքն Աստուծոյ — morphology strongly supports “by/through the grace(s) of God”; seek same-work/Biblical parallels separately from grammar authority.

7. յաւիտենական կենացն մերձաւոր — likely relational predication “near to eternal life”, but case government of մերձաւոր and semantic force (spatial metaphor / participation / proximity) remain to be established.

որ is NOM.SG candidate and immediately precedes … որդի գտանէր. At Recall stage two architectures remain live:

A. ordinary relative clause modifying Tiridates:

Տրդատ ...
└─ որ ... որդի գտանէր ...

B. looser connective/explicative relative linking a second finite predication to the first.

The following եւ … լինէր may coordinate inside the որ domain with գտանէր, or may return to the higher clause. This scope must be decided from syntax/word order and discourse, not punctuation alone.

To avoid premature narrowing, Precision should route at least:

• Grammar KB + frozen BAG/JEN/HMB/MEY for predicative noun/adjective + լինիմ/գտանիմ, adjective case government, relative-clause coordination, and word order.
• CALFA/dictionary for յանկարծակամ, բարեացապարտ, ասպնջական, աշխարհածնունդ, մերձաւոր.
• Bible corpus for constructional parallels: ցանկալի + GEN/DAT, մերձաւոր + oblique, շնորհաւք(ն) Աստուծոյ, ասպնջական + GEN.
• same-work Agathangelos concordance/parallels as adjudication evidence only after the general constructional space is established.

• overt finite inventory: 3, secure
• primary subject candidate: Տրդատ, HIGH
• no participial-chain problem
• candidate space: deliberately broad; several lexical/government questions remain live
• BLOCKING at Recall: none
• CANDIDATE-SPACE ADEQUACY: PASS FOR PRECISION ENTRY

Priority Precision reviews:

1. REVIEW.001: կենացն ասպնջական ցանկալի ամենեցուն լինէր — internal structure and government.
2. REVIEW.002: որ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր … եւ … մերձաւոր լինէր — relative scope, գտանէր voice/predicative use, and the two difficult nominal complexes.

Broad retrieval was run before narrowing.

HMB §37 explicitly glosses ասպնջական as «հյուրընկալ» (“hospitable”); HMB §§82–83 treat it morphologically as an adjective. CALFA independently gives both nominal “receptacle, dwelling, inn, shelter” and adjectival “hospitable / receptive” senses.

Bible corpus Rom 16:23 gives:

Գայիոս ասպնջական իմ եւ ամենայն եկեղեցւոյն

This demonstrates substantivized/predicative ասպնջական with a dependent genitive. Thus կենացն ասպնջական strongly permits “host/receptacle of life”.

A decisive independent parallel occurs in HMB §114 and Bible corpus Prov 6:8:

Ցանկալի է ամենեցուն եւ մեծարոյ

The exact ցանկալի + copula + ամենեցուն construction establishes “desirable/dear to all”. HMB §91 confirms ամենեցուն as GEN.PL / DAT.PL syncretic. The semantic experiencer relation is clear; narrow case labeling remains formally syncretic.

Working structure:

բարեացապարտն Տրդատ
└─ լինէր
   ├─ կենացն ասպնջական
   │  “host/receptacle of life”
   └─ ցանկալի ամենեցուն
      “dear/desirable to all”

REVIEW.001 is substantially resolved; the first կենացն retains a low-level case/semantic question.

HMB §178 gives:

Որ էր մերձաւոր Դանիէլի ասորւոյ եպիսկոպոսի

This directly establishes predicative մերձաւոր with an oblique complement. Therefore յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր has a straightforward architecture “was/becoming near to eternal life”. Exact GEN/DAT labeling of կենացն remains syncretic, but attachment is secure.

HMB confirms 3SG imperfect. Dictionary morphology returns both active գտանեմ and middle/intransitive գտանիմ at this surface. In … որդի գտանէր, NOM.SG որդի and absence of an accusative object strongly favor predicative գտանիմ (“was found / proved / appeared as a son”), but source-grammar verification is still required before final adjudication.

The remaining principal locus is:

յանկարծակամ
աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի

յանկարծակամ remains dictionary NOHIT / CALFA parse failure. աշխարհածնունդ is retrieved by CALFA only through the exact Agathangelos example, without definition. No Bible-corpus or HMB surface parallel was recovered for either form.

These compounds therefore require source-dictionary / word-formation investigation and, if useful, BAG/JEN/MEY and same-work evidence rather than compositional guessing.

Following the long-form / compound diagnostic, WORD.01/06/07/08/10 and their frozen BAG1852/JEN1959 evidence were checked directly.

• WORD.01: compound formation as a first-line analysis for unknown surfaces.
• WORD.06: linking vowel -ա- and morphophonological alternation; naive string splitting is prohibited.
• WORD.07: JEN1959 §§63–66 distinguishes Attributiv-, Rektions-, Kopulativ-, and Possessiv/Bahuvrihi compounds.
• WORD.08: compound bases need not equal nominative dictionary headwords; oblique stems and other bases are possible.
• WORD.10: JEN1959 §118 explicitly gives ծնունդ “Geburt” from ծնանիմ under the suffix -ունդ.

BAG1852 §80 independently states that nouns/adjectives may be compounds of two or three elements and lists, among others, երկրածին, կանանցածին, մտացածին, կամակար, չարակամ, etc. This supplies direct structural comparanda for both the X-a-ծին/ծնունդ and X-a-կամ patterns.

A direct dictionary cross-reference was recovered by querying the related compound աշխարհածին rather than only the surface աշխարհածնունդ.

Dictionary/CALFA entry:

Աշխարհածին — “né dans le même pays, indigène”
synonyms: Աշխարհածնունդ, համաշխարհիկ, բնիկ

This is decisive lexical evidence that աշխարհածնունդ belongs with աշխարհածին and means approximately “native / born in the same country / indigenous”, not an unconstrained compositional “world-born”. The WORD analysis explains the formation without replacing the dictionary evidence:

աշխարհ + -ա- + ծնունդ
                    └─ WORD.10: ծնանիմ-related deverbal noun

Accordingly, in the target phrase:

աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի

աշխարհածնունդ is now securely an adjectival/native-origin descriptor. The exact internal syntax of հայրենեացն որդի remains to be adjudicated, but the lexical centre is no longer unknown.

LEXICAL STATUS: RESOLVED HIGH.

The same diagnostic produces a different result. յանկարծ is independently attested as adjective/adverb “sudden(ly), unexpected(ly)”; կամ is independently a noun “will/desire” and occurs as a productive compound element (cf. BAG1852 կամակար, չարակամ). Therefore a formal segmentation յանկարծ + ա + կամ is morphologically possible under WORD.06/07.

However, the dictionary service gives no attested lemma յանկարծակամ. Instead fuzzy retrieval points consistently to յանկարծական “unexpected, unforeseen”, differing only in final մ vs ն. CALFA retrieval for the target form also failed to parse, and neither HMB nor Bible concordance produced the form.

The Phase-2 frozen target was checked: it really does preserve print-faithful յանկարծակամ, with no operation or editorial-suspect overlay recorded for §13. Therefore it must not be silently emended.

Current alternatives:

• A. genuine rare compound յանկարծ-a-կամ — formally possible, semantics not yet demonstrated;
• B. printed/read textual form standing where յանկարծական might be expected — lexically attractive, but no manuscript/print apparatus evidence currently authorizes emendation;
• C. another lexical analysis not yet recovered.

STATUS: TEXTUALLY / LEXICALLY SUSPECT, OPEN. The similarity to յանկարծական is a diagnostic lead, not an emendation.

This asymmetry is important: WORD analysis has resolved աշխարհածնունդ but has made յանկարծակամ more suspicious rather than more certain.

1914年版 §13 の該当箇所を版面で直接確認した結果、本文は明瞭に յանկարծակամ と印刷されている。したがって Phase 2 frozen target の յանկարծակամ は転写・校合工程で生じた誤りではない。

ただし、この確認が証明するのは「1914年版の印刷形が յանկարծակամ である」ことまでであり、1914年版自体に誤植がないことまでを保証するものではない。

CALFA/NBHL の յանկարծ 項は正常に取得でき、基本義として sudden, unexpected, unforeseen; unexpectedly, suddenly, abruptly, all at once の領域を示す。

同項の派生語一覧には յանկարծաբաց, յանկարծաբուխ, յանկարծագիւտ, յանկարծագործ, յանկարծադէպ, յանկարծածագ, յանկարծածին, յանկարծական, յանկարծամահ 等、多数の յանկարծա- 複合語が収録されている。

したがって յանկարծա- を複合語第一要素とすること自体には問題がない。

CALFA/NBHL の կամ 関連資料では、その意味基盤が 「ուզելը, յօժարութիւն, ցանկութիւն」（欲すること・意欲・願望）として示され、複合語として ինքնակամ, լաւակամ, դիւակամ, թշնամանակամ, չարակամ 等が挙げられる。

特に診断的なのは次の例である。

• լաւակամ — “well-minded, well-meant”; NBHL: ունակ բարի կամաց。
• դիւակամ — “that has a devilish will”; NBHL: Որ առնէ կամ ունի զկամս դիւին。
• ինքնակամ — voluntary / spontaneous / willing / self-willed。

HMB 本文にも լաւակամ の人物性向を表す実例 այլ հեզ և լաւակամ և բարեխորհուրդ գոլով があり、-կամ が意志・志向・心的傾向に関わる形容詞を形成しうることを独立に支持する。

また CALFA/NBHL の語族資料には Agathangelos 由来の դիւակամ, կամագնաց, կամակատար 等も確認できる。したがって Agathangelos の語彙環境において կամ を含む複合形成そのものは異例ではない。

現在の第一分析は、

յանկարծ + -ա- + կամ

である。

• յանկարծա- が複合語第一要素となること：HIGH
• -կամ が意志・志向・心的傾向を担うこと：HIGH
• 上記二要素による複合語形成：HIGH

したがって、先行 REVIEW で置いた「既知語 յանկարծական の誤記ではないか」という疑いは、現時点では第一候補ではない。յանկարծական への修訂を支持する積極的な本文証拠は得られておらず、稀な真正複合語 յանկարծակամ として扱う方を優先する。

一方、յանկարծակամ 自体については CALFA bridge から直接の辞書 gloss を回収できていない。試行した յանկարծակամութիւն, յանկարծակամաբար, յանկարծակամանալ, յանկարծակամեալ についても、現時点では exact sense を決定する独立証拠は得られていない。

したがって lexical gloss を「回心」とすることは採用しない。「回心」は後続する救済史的文脈から可能となる物語的解釈であり、語そのものの一般的意味として提示すると宗教的意味を過剰に lexicalize する危険がある。

現段階で安全な分析的意味領域は、

「突然に心／意向を転じる」「意志・心的傾向が突然変化した」

程度である。

これは յանկարծ と -կամ の語形成証拠、および後続する Tiridates の状態変化を述べる述語群との整合から得られる文脈的分析であり、辞書的な完全同義語を主張するものではない。

• PRINTED FORM յանկարծակամ: HIGH
• COMPOUND ANALYSIS յանկարծ + -ա- + կամ: HIGH
• WILL / DISPOSITION COMPONENT: HIGH
• 文脈語義「突然に心／意向を転じる」: MEDIUM–HIGH
• EXACT LEXICAL SENSE: OPEN
• 「回心」を lexical gloss とする分析: NOT ADOPTED
• յանկարծական への修訂: NOT PREFERRED WITHOUT POSITIVE TEXTUAL EVIDENCE

この REVIEW.003 は、先行 REVIEW における TEXTUALLY / LEXICALLY SUSPECT という暫定評価を更新する。現在は genuine rare compound を第一分析とし、exact sense のみを OPEN とする。

CALFA/NBHL は Հայրենիք, նեաց を独立見出しとして収録し、native country / native-land / country / birth place / home、さらに parentage / patrimony 等の語義を与える。したがって本文の հայրենեացն は հայրենիք の斜格複数形として直接説明可能である。

Հայրենի 項にも ՀԱՅՐԵՆԻՔ = πατρίς / patria, 「հայրենի գաւառ, երկիր」等の説明があり、本文では「祖国・故国／父祖伝来の国土」領域を第一候補とする。

JEN1959 §465 は、属格属性語が支配名詞の前後いずれにも置かれ得ることを明記する。前置例として մարդոյ բնութիւն、後置例として թշնամիք ճշմարտութեանն 等を挙げ、さらに属格と支配語が離れる例も示す。

したがって本文の

հայրենեացն որդի

を「祖国／父祖の国土の子」という GEN + governing noun と取ることには統語上の障害がない。

աշխարհածնունդ は CALFA で Աշխարհածին に関連づけられ、Agathangelos 本文そのもの Տրդատ, որ աշխարհածնունդ հայրենեաց որդի գտանէր が辞書用例として回収される。

また KB SYN.10 / NOM.19 系の一致規則では、前置された多音節形容詞は通常、被修飾名詞と格・数で一致せず、単数主格形を保ち得る。したがって աշխարհածնունդ の表面形が հայրենեացն と一致しないことを根拠に attachment を排除してはならない。

現時点では、構造を

աշխարհածնունդ
└─ [հայրենեացն որդի]

すなわち「祖国／父祖の国土の native-born son」と取るのが最も経済的である。

Bible corpus には active գտանէր + ACC object の明瞭な例（例：գտանէր զկորուսեալս）があるため、surface գտանէր だけから middle/predicative を決めることはできない。また որդի 自体は NOM/ACC.SG syncretic である。

しかし JEN1959 §465 に非常に強い比較例がある：

մասանց չարեաց գտանի մարդն արարիչ

Jensen はこれを “der Mensch erweist sich als Schöpfer der schlechten Teile” と説明する。すなわち գտանիմ/գտանի が、主語 մարդն と述語名詞 արարիչ を伴い、「～であることが明らかになる／～として現れる」という predicative construction を形成する直接証拠である。

本文でも

Տրդատ [SUBJ]
└─ որդի գտանէր

を「ティリダテスが……の子として現れる／その子であることが明らかになる」と取れば、前後の լինէր … գտանէր … լինէր という同一主語の状態記述系列に自然に統合される。

対案 active գտանել + ACC որդի（「ティリダテスが息子を見いだした」）は形態上は生成可能だが、本文の統語・談話連鎖および後続 շնորհաւքն Աստուծոյ と著しく適合しない。

Adjudication: predicative գտանիմ analysis = HIGH.

CALFA の հայրենեացն 検索から Koryun 用例

Աշխարհածնիւն հայրենեացն սեպհական ոգի գտեալ.

が回収された。աշխարհածին 系語 + հայրենեացն + predicative գտեալ という組合せは、Agathangelos の当該句と著しく近い。

ただし CALFA が返す表記 Աշխարհածնիւն の形態・本文同一性を別途検証していないため、これは supporting parallel として保持し、単独で本文構造を決定する証拠とはしない。

որ
└─ [Տրդատ] SUBJ
   └─ գտանէր  [predicative]
      └─ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի
         ├─ աշխարհածնունդ  [preposed modifier]
         └─ հայրենեացն → որդի  [GEN dependent]
      └─ շնորհաւքն Աստուծոյ

意味の中心は「（ティリダテスが）神の恩寵によって、祖国／父祖の国土の native-born son として現れる／その子であることが明らかになる」。

日本語の最終表現は աշխարհածնունդ と հայրենիք の意味重複を調整して Closure 時に確定する。

本文後半は

որ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր
    շնորհաւքն Աստուծոյ,
եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր

と分節できる。

KB SYN.14（MEY2023.SYN14.C001）は標準的関係節を「先行詞/pivot + 屈折する որ + 節」とし、որ の格は通常関係節内部での役割に従う。JEN1959/ABR1976/HMB2018 も որ の関係代名詞機能を直接支持する。

ここでは先行する Տրդատ が pivot、NOM.SG որ が関係節内主語を担うとするのが最小分析である。第二述語の直前には新たな主語・新たな従属標識がなく、եւ が置かれるため、

որ
├─ ... որդի գտանէր
└─ եւ ... մերձաւոր լինէր

という 一つの関係節内部の二述語 coordination を採用する。

したがって第二の լինէր を最初の主節 լինէր と直接並列させる分析より、որ の scope 内に置く分析を HIGH とする。

շնորհաւքն は շնորհ の INS.PL.DEF。Աստուծոյ は GEN.SG で շնորհաւքն に依存し、「神の恩寵によって」という名詞句を形成する。

Bible corpus には綴字異形 շնորհօքն Աստուծոյ が直接確認できる。とくに Heb 2:9 շնորհօքն Աստուծոյ … զմահ ճաշակեսցէ および Rom 12:3 ասեմ շնորհօքն Աստուծոյ は、同じ「շնորհ + INS + Աստուծոյ GEN」が動詞事態に手段・根拠／原因的にかかることを示す。

JEN1959.SYN21.C003 (§482) も具格が手段・道具だけでなく様態等の副詞的関係を表し得ることを明示する。

語順上 շնորհաւքն Աստուծոյ は直前の

աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր

に最も近く、第一義的にはこの predicative event/state に付加する：

գտանէր
├─ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի
└─ շնորհաւքն Աստուծոյ

すなわち「神の恩寵によって、その国土の生まれながらの子として現れる／その子であることが明らかになる」。

一方、意味上は続く յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր も神の恩寵の結果と理解し得る。しかし、եւ を越えて具格句の統語的 scope を第二述語まで必ず拡張する直接標識はない。

Adjudication

• narrow syntactic scope → first predicate գտանէր: HIGH
• wider semantic scope → coordinated pair 全体: POSSIBLE / NON-BLOCKING
• second լինէր のみに attachment: LOW

որ [REL.NOM.SG → Տրդատ]
├─ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր
│  └─ շնորհաւքն Աստուծոյ
└─ եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր

意味： 「そのティリダテスは、神の恩寵によって祖国／父祖の国土の native-born son として現れ、また永遠の生命に近い者となっていた。」

※日本語訳語は Closure で調整する。とくに գտանէր を機械的に「見いだされた」とせず、predicative function を反映させる。

対象：

Իսկ բարեացապարտն Տրդատ յանկարծակամ՝
կենացն ասպնջական ցանկալի ամենեցուն լինէր,

1914 printed surface յանկարծակամ は REVIEW.003 の通り保持する。語形成は յանկարծ + -ա- + կամ、կամ は意志・心的傾向を表す productive compound member と判断済み。

この語は Տրդատ と第一 finite լինէր の間、かつ colon-like punctuation ՝ の直前に置かれる。形態的一致を要求する補語や支配語を持たず、語彙的にも disposition を表すため、第一分析は Տրդատ を記述する subject-oriented predicative / circumstantial modifier とする。

したがって：

Իսկ բարեացապարտն Տրդատ
├─ յանկարծակամ
└─ ... լինէր

とし、「突然に心／意向を転じたティリダテスは……」程度の分析的意味を与える。

յանկարծակամ を後続 կենացն ասպնջական の構成要素とする積極的根拠はなく、その分析は LOW。

なお exact lexical sense は依然 OPEN。宗教的な「回心」を語彙的 gloss とすることは採用しない。

CALFA/NBHL の ասպնջական は二系統の意味を明示する：

• receptacle, dwelling, inn, shelter
• hospitable / one who receives strangers

さらに NBHL は拡張義として Ընդունակ. ընդունարան（受容するもの・容器）を挙げる。

重要なのは同項の実例：

Ասպնջական հոգւոյ աստուածութեանն ...

（Agathangelos を含む出典）

および

Գայիոս ասպնջական իմ եւ ամենայն եկեղեցւոյն

(Rom 16:23)

である。したがって ասպնջական が属格的 dependent を取り「X を迎え入れる者／X の宿・受容者」となる構文は独立に支持される。

կենացն は կեանք の GEN/DAT/ABL.PL.DEF syncretic form だが、この construction では GEN dependent と取るのが最も自然。

կենացն → ասպնջական

= 「生命を迎え入れる者／生命の宿・受容者」。

CALFA の կեանք は basic sense “life; being, existence” に加え、conduct, subsistence, property 等も持つ。しかし当該文後半に明示的な յաւիտենական կենացն があり、同一文内の意味的対照・反復を考えると、第一の կենացն も基本義 life を第一候補とする。

Adjudication: attachment HIGH; GEN function HIGH; lexical sense “life” HIGH。より具体的に「現世の生命」等へ限定するのは未支持。

ցանկալի は CALFA/NBHL で “desirable, longed for, amiable, dear”。 HMB §114 / Prov 6:8 の直接平行：

Ցանկալի է ամենեցուն եւ մեծարոյ

により、ցանկալի + copula + ամենեցուն = 「すべての者に望ましい／愛すべき」の構文は確実。

したがって本文では：

լինէր
├─ կենացն ասպնջական
└─ ցանկալի ամենեցուն

という 同一主語・同一 copula を共有する二つの並列的 predicative complements を採用する。

対案として ցանկալի が ասպնջական を attributively 修飾し「すべての者に望ましい生命の宿」と一個の名詞句を作ることも語順だけなら完全には排除できない。しかし、

• ցանկալի … ամենեցուն に独立した copular parallel があること、
• ասպնջական 自体が կենացն を dependent として完結できること、
• 一つの լինէր の下に二つの Tiridates 描写を置く方が構造的に単純であること、

から coordination / juxtaposition analysis を HIGH とする。

Իսկ
└─ բարեացապարտն Տրդատ [SUBJ]
   ├─ յանկարծակամ
   │   [subject-oriented modifier]
   └─ լինէր
      ├─ կենացն ասպնջական
      │   └─ կենացն [GEN dependent]
      └─ ցանկալի ամենեցուն
          └─ ամենեցուն [relational/experiencer oblique]

分析的意味：

「さて、善行を施す者ティリダテスは、突然に心／意向を転じ、生命を迎え入れる者、またすべての者に慕わしい者となっていた。」

ここで「生命を迎え入れる者」は構文を可視化するための暫定表現であり、最終試訳では後半の յաւիտենական կենացն մերձաւոր との語彙的反復を保持しつつ日本語を調整する。

• յանկարծակամ exact lexical sense: OPEN / NON-BLOCKING
• ամենեցուն の GEN/DAT 形態ラベル: syncretic; semantic relation は secure / NON-BLOCKING
• ցանկալի → ասպնջական attributive alternative: LOW residual; primary analysis は coordinated predicates
• 第一 կենացն を「現世の生命」等に限定する解釈: NOT ADOPTED

全文を既採用構造からいったん切り離して再走査した。

Իսկ բարեացապարտն Տրդատ յանկարծակամ՝
կենացն ասպնջական ցանկալի ամենեցուն լինէր,
որ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր շնորհաւքն Աստուծոյ,
եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր։

Finite inventory: լինէր ×2, գտանէր ×1。新たな有限述語候補なし。

High-risk census 再点検: case syncretism, governor/attachment, predicate status, subject/controller, relative-clause boundary, compound analysis, adjective agreement, instrumental scope を再点検。既存分析を覆す新しい blocking candidate は生じなかった。

Corpus preparatory pass は կենացն = GEN/DAT/ABL.PL.DEF, ամենեցուն = GEN/DAT/ABL.PL, որդի = NOM/ACC.SG, որ = NOM.SG, լինէր = 3SG past, գտանէր = 3SG past を再確認した。Corpus が գտանէր を active գտանել とだけタグ付けする点は、JEN1959 §465 の predicative գտանիմ 構文証拠によって本文では再裁定済みである。

Իսկ
└─ բարեացապարտն Տրդատ [SUBJ]
   ├─ յանկարծակամ
   │  [subject-oriented disposition/circumstantial modifier]
   │
   ├─ լինէր
   │  ├─ կենացն ասպնջական
   │  │  └─ կենացն [GEN dependent]
   │  └─ ցանկալի ամենեցուն
   │     └─ ամենեցուն [relational/experiencer oblique]
   │
   └─ որ [REL.NOM.SG → Տրդատ]
      ├─ աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի գտանէր
      │  ├─ հայրենեացն → որդի [GEN dependent]
      │  ├─ աշխարհածնունդ [preposed modifier]
      │  └─ շնորհաւքն Աստուծոյ
      │     [primary syntactic scope: գտանէր]
      │
      └─ եւ յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր
         └─ յաւիտենական կենացն [oblique complement of մերձաւոր]

Predicate 1: կենացն ասպնջական … լինէր = 「生命を迎え入れる者／生命の受容者であった・となった」。CALFA/NBHL の ասպնջական は receptacle / receiver sense と dependent genitive の実例を持つ。

Predicate 2: ցանկալի ամենեցուն [լինէր] = 「すべての者に慕わしい／望ましい者であった」。HMB §114 / Prov 6:8 Ցանկալի է ամենեցուն … が直接平行。

Relative predicate 1: … որդի գտանէր = predicative գտանիմ。「～の子として現れる／～の子であることが明らかになる」。JEN1959 §465 の … գտանի մարդն արարիչ が直接構文証拠。active 「息子を見いだす」は棄却。

Relative predicate 2: յաւիտենական կենացն մերձաւոր լինէր = 「永遠の生命に近い者となっていた」。HMB §178 の մերձաւոր + oblique が構文平行。

構造を優先した試訳：

「さて、善を施すティリダテスは、突然に心を転じ、生命を迎え入れる者となり、すべての者に慕わしい者となっていた。彼は神の恩寵によって、祖国に生まれたその国の子として現れ、また永遠の生命に近い者となっていた。」

աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի は原文の native-born / native-land の意味重畳を完全には圧縮せず、「祖国に生まれたその国の子」と暫定的に可視化した。

յանկարծակամ は宗教的 lexical gloss 「回心」を採らず、「突然に心を転じ」と分析的に訳した。

• Recall sweep: PASS
• Candidate-space adequacy: PASS
• Predicate inventory: PASS
• Subject/controller review: PASS
• Case/governor review: PASS
• Relative-clause boundary: PASS
• Compound/rare-word review: PASS WITH RESIDUAL
• Translation entailment against adopted structure: PASS
• Core-domain completion: PASS

Blocking residual: 0.

True ambiguity: 0.

Documented non-blocking residuals:

1. յանկարծակամ exact lexicalized sense remains unattested directly; printed form, compound structure and will/disposition component are secure.
2. ամենեցուն exact GEN vs DAT morphological label remains formally syncretic; relational/experiencer function is secure.
3. շնորհաւքն Աստուծոյ syntactically attaches most strongly to գտանէր; wider semantic scope over both relative predicates remains possible.
4. ցանկալի → ասպնջական attributive attachment remains a LOW alternative; coordinated predicates adopted.
5. աշխարհածնունդ հայրենեացն որդի の日本語は意味重畳をどこまで保持するか stylistic choice が残るが、採用構文自体には影響しない。

Final status: S003 CLOSED — adopted analysis with documented non-blocking residuals.