Արդ՝ հասեալ առ իս հրաման ի մեծ արքայէն Տրդատայ՝ կարգել ինձ ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն՝ պատմել նախ զհայրենեացն գործս քաջութեան քաջին Խոսրովու, եւ որ ինչ գործք գործեալք քաջութեան մարտից պատերազմացն, ընդ շրջշրջումն տէրութեանն փոխելոյ ընդ կոյսս հարկանելոյ, եւ ազգաց խռովելոյ. եւ կամ վասն մահուանն քաջին Խոսրովու, թէ ուստի՛ եւ կամ զիա՛րդ եւ կամ ո՛րպէս, եւ կամ զի՛նչ անցք անցին. եւ կամ վասն հաւրամոյն քաջութեանն Տրդատայ, եւ որ ինչ գործ գործեաց յամս յաւուրս իւրոց ժամանակաց. եւ կամ վասն սիրելեաց վկայիցն Աստուծոյ, թէ ո՛րպէս եւ կամ զիա՛րդ եկեալ, իբրեւ լուսաւորք ծագեցին, փարատել զմէգ խաւարի ի Հայաստան աշխարհէս. կամ ո՛րպէս զանձինս իւրեանց փոխանակեցին ընդ Աստուծոյ ճշմարտութեանն. եւ կամ ո՛րպէս գթացեալ Աստուծոյ՝ այց արար Հայոց աշխարհիս, ի ձեռն առն միոջ եցոյց զսքանչելիս մեծամեծս, որ համբերութեամբ բազում եւ ազգի ազգի փորձութեանց եւ կապանաւոր վշտաց մենակռիւ մենամարտիկ երկպատական բռնութեան յԱրտաշատ քաղաքի վասն Քրիստոսի յաղթութեամբ տարեալ, որոյ զվկայ անուն ժառանգեալ, որ ի մահ հասեալ մտեալ, եւ կամաւքն Աստուծոյ այսրէն դարձեալ՝ ի վերակացութիւն դառնայր յերկիրս Հայոց։

• source: Phase 2 frozen target v1.0.1
• working ID: AGATH.§13.S01
• guideline: v0.4.0
• whitespace tokens: 158
• surface SHA-256: b8ac97b55b3634ff07ace45fd76cc61a23aa91f97add8d03466a08aec88ab2b1

§12 S003 は սուտ / առասպելս を退け、իրք որ եղեալք を歴史記述の対象として提示した。S001 は հրաման を再提示し、その記述対象を具体的に展開する位置にある。この接続は Recall の discourse context として保持するが、個々の morphology / syntax の裁定には独立した根拠を要求する。

• overt finite inventory と predicate inventory を分離する。
• հասեալ առ իս հրաման … կարգել ինձ … պատմել の command/content architecture。
• 長い եւ / եւ կամ / կամ 列の coordination level。
• գործք գործեալք と փոխելոյ / հարկանելոյ / խռովելոյ。
• embedded interrogative series թէ ուստի / զիարդ / որպէս / զինչ。
• martyr passage の եկեալ / ծագեցին / փարատել / փոխանակեցին。
• գթացեալ Աստուծոյ՝ այց արար … եցոյց … の subject/controller と dative/genitive possibilities。
• 最終 relative/nonfinite chain որ … տարեալ, որոյ … ժառանգեալ, որ … հասեալ մտեալ … դառնայր。
• 前置詞格支配、屈折不定詞、controller shift を優先 routing する。

STATUS: NOT STARTED — Recall phase next.

A first full-sentence sweep yields the following overt finite candidates. These are recorded before deciding the higher clause architecture.

• անցին — in զի՛նչ անցք անցին; finite verbal reading is strongly demanded by the cognate-subject construction “what events happened”, despite dictionary surface ambiguity.
• գործեաց — AOR.3SG of գործեմ in որ ինչ գործ գործեաց.
• ծագեցին — AOR.3PL in իբրեւ լուսաւորք ծագեցին.
• փոխանակեցին — AOR.3PL of փոխանակեմ.
• արար — in the lexicalized verbal expression այց արար; surface dictionary lookup is homographic with a noun and therefore requires explicit verbal confirmation in Precision.
• եցոյց — finite form in ի ձեռն առն միոջ եցոյց զսքանչելիս մեծամեծս; morphology/lemma to be confirmed from grammar/lexical evidence.
• դառնայր — finite imperfect 3SG candidate of դառնամ, closing the final relative/nonfinite chain.

Crucially, the opening հասեալ առ իս հրաման … contains no overt finite verb. Do not manufacture “came/was given” as a finite Armenian predicate.

High-confidence nonfinite forms include:

• opening: հասեալ, կարգել, պատմել
• Khosrov-history unit: գործեալք, փոխելոյ, հարկանելոյ, խռովելոյ
• martyr unit: եկեալ, փարատել
• divine-visitation / Gregory unit: գթացեալ, տարեալ, ժառանգեալ, հասեալ, մտեալ, դարձեալ

The forms are not provisionally treated as one homogeneous participial chain. Several have different controllers, and the three oblique infinitives փոխելոյ / հարկանելոյ / խռովելոյ may again be nominalized constructions rather than serial actions.

The 158-token sentence is much more tractable if the colon after Տրդատայ and the repeated եւ կամ / կամ are respected as discourse landmarks:

Արդ՝
[FRAME]
  հասեալ առ իս հրաման ի մեծ արքայէն Տրդատայ՝
  կարգել ինձ ...՝ պատմել

[CONTENT 1 — Խոսրով]
  նախ զհայրենեացն գործս ... Խոսրովու,
  եւ որ ինչ գործք գործեալք ...
  ...
  եւ ազգաց խռովելոյ.

[CONTENT 2 — Խոսրովի մահ]
  եւ կամ վասն մահուանն ...,
  թէ ուստի՛ ... զիա՛րդ ... ո՛րպէս ...
  եւ կամ զի՛նչ անցք անցին.

[CONTENT 3 — Տրդատ]
  եւ կամ վասն հաւրամոյն քաջութեանն Տրդատայ,
  եւ որ ինչ գործ գործեաց ...

[CONTENT 4 — սիրելի վկայք]
  եւ կամ վասն սիրելեաց վկայիցն Աստուծոյ,
  թէ ո՛րպէս եւ կամ զիա՛րդ եկեալ,
  իբրեւ լուսաւորք ծագեցին,
  փարատել զմէգ խաւարի ...
  կամ ո՛րպէս զանձինս իւրեանց փոխանակեցին
       ընդ Աստուծոյ ճշմարտութեանն.

[CONTENT 5 — divine visitation / the man]
  եւ կամ ո՛րպէս գթացեալ Աստուծոյ՝
      այց արար Հայոց աշխարհիս,
      ի ձեռն առն միոջ եցոյց զսքանչելիս մեծամեծս,
      որ ... տարեալ,
      որոյ ... ժառանգեալ,
      որ ... հասեալ մտեալ,
      եւ կամաւքն Աստուծոյ այսրէն դարձեալ՝
      ի վերակացութիւն դառնայր յերկիրս Հայոց։

This is a Recall segmentation only. In particular, whether CONTENT 4 and CONTENT 5 are coordinate objects of պատմել, embedded interrogative clauses, or internally subordinate to one another remains open.

• արքայէն is ABL.SG; therefore ի մեծ արքայէն Տրդատայ straightforwardly marks the source “from the great king Tiridates”, with the exact case behavior of the proper name to be checked.
• կարգել and պատմել are infinitives. The opening likely encodes the content/purpose of the received command, but their exact hierarchy is not yet fixed.
• գործեաց is independently analyzable as AOR.3SG գործեմ. CALFA also attests the cognate expression զի՞նչ գործ գործեցեր, so որ ինչ գործ գործեաց is structurally unsurprising.
• ծագեցին is independently AOR.3PL. Thus եկեալ … իբրեւ լուսաւորք ծագեցին cannot be flattened into a purely nonfinite chain: ծագեցին is a real finite anchor.
• փոխանակեցին is independently AOR.3PL. CALFA specifically gives փոխանակեմ զանձն ի վերայ ճշմարտութեան “give oneself for the truth / die as victim of truth”, making the martyrdom semantics highly relevant; the exact ընդ construction here still requires local adjudication.
• անցք անցին has strong lexical support as a cognate construction meaning “events happened / things befell”; CALFA supplies parallels such as բազում անցք անցին and այս ամենայն անցք … անցին.
• դառնայր is a genuine finite candidate and therefore the final որ … complex must be analyzed around it rather than around the preceding participles.

The candidate space is now broad enough to begin Precision, but not to close any major unit. Two Priority Reviews are opened.

1. REVIEW.001 — opening command architecture + CONTENT 1: հասեալ առ իս հրաման … կարգել ինձ … պատմել and the Khosrov block through ազգաց խռովելոյ. This review must establish the matrix/nonfinite hierarchy and the first coordination level before later եւ կամ units are attached.
2. REVIEW.002 — martyr/divine-visitation complex: from վասն սիրելեաց վկայիցն Աստուծոյ through final դառնայր. This is the main controller/relative-chain risk zone and includes several finite islands inside nonfinite framing.

The Khosrov-death and Tiridates units between them appear structurally more transparent, but they will be integrated only after REVIEW.001 fixes the governing content architecture.

RECALL: COMPLETE. CANDIDATE-SPACE ADEQUACY: PASS FOR PRECISION ENTRY. STATUS: OPEN — REVIEW.001 NEXT.

Արդ՝ հասեալ առ իս հրաման ի մեծ արքայէն Տրդատայ՝
     կարգել ինձ ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն՝
     պատմել ...

The safest projection is:

հրաման [NOM.SG]
└─ հասեալ [PFV/PTCP.NOM.SG]
   ├─ առ իս
   └─ ի մեծ արքայէն Տրդատայ

Corpus morphology independently identifies հասեալ as a perfective participial form of հասանել, while արքայէն is ABL.SG. Thus “a command having reached me from the great king Tiridates” is preferable to manufacturing an unexpressed finite verb. §12 S002 հրաման հասեալ առ իս is a strong same-work constructional parallel, but S013 is adjudicated from its own morphology.

ինձ is DAT.SG of the first-person pronoun. կարգել and պատմել are infinitives. The economical hierarchy is:

հրաման ... հասեալ
└─ կարգել ինձ ...
   └─ պատմել ...

The command which reached the narrator appoints/charges him to the historiographical undertaking, whose operative content is պատմել “to narrate”. կարգել is not promoted to a finite-equivalent predicate.

The intervening ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն is not adequately resolved by the available automatic analyzers. Its position associates it with the assigned historiographical undertaking, but exact case/internal dependency remains a local OPEN issue.

Punctuation and repeated content markers favor:

պատմել
├─ նախ ... Խոսրովու
├─ եւ կամ վասն մահուանն ... Խոսրովու
├─ եւ կամ վասն ... Տրդատայ
├─ եւ կամ վասն ... վկայիցն Աստուծոյ
└─ եւ կամ ...

These are parallel content slots, not necessarily morphologically identical complements.

պատմել նախ
└─ զհայրենեացն գործս քաջութեան քաջին Խոսրովու

գործս is independently ACC.PL, so the overt զ- marks the first content item as a direct object of պատմել. Provisionally: “first, the ancestral/native deeds of valour of brave Khosrov”. Exact internal scope of զհայրենեացն versus քաջութեան remains local.

Next:

եւ որ ինչ գործք գործեալք քաջութեան մարտից պատերազմացն ...

գործք is NOM.PL-looking and գործեալք plural. This cannot simply be another ACC object mechanically coordinated with զ…գործս. It strongly suggests a relative/indefinite content expression, approximately “and whatever deeds had been done …”; exact attributive vs relative-predicative status of գործեալք remains for Precision integration.

Corpus evidence independently confirms:

• փոխելոյ — INF.GEN/DAT/ABL.SG of փոխել
• հարկանելոյ — INF.GEN/DAT/ABL.SG of հարկանել
• խռովելոյ — automatic analyzer unresolved; morphology and parallel position trigger the same hypothesis, but this is not asserted solely from analogy.

ընդ շրջշրջումն տէրութեանն
    փոխելոյ
    ընդ կոյսս հարկանելոյ,
եւ ազգաց խռովելոյ

Two points prevent premature closure. First, ընդ կոյսս is homographic/lexically ambiguous in automatic resources: the corpus analyzer returns “virgin”, semantically implausible here; a directional/side expression is strongly suspected and needs dictionary/source confirmation. Second, the exact governor relation connecting ընդ շրջշրջումն տէրութեանն and the inflected infinitives is not yet established.

[հրաման ... հասեալ]      nominal-participial frame
        ↓
կարգել ինձ ...           INF assignment
        ↓
պատմել ...               INF historiographical programme
        ↓
coordinated content domains

No hidden finite predicate is required in the opening. Later finite verbs belong to embedded content units. The first Khosrov block already shows that the programme is syntactically heterogeneous: direct ACC material is followed by relative/indefinite and oblique-nonfinite material. Later եւ կամ members must therefore be coordinated by content function, not forced into formal identity.

• հասեալ as finite “came”: REJECT.
• hidden finite եղեւ in the opening: NOT REQUIRED.
• կարգել and պատմել as flat coordinated infinitives: DISFAVORED; assignment → assigned narration is more economical.
• all post-պատմել material as one ACC object chain: REJECT.
• automatic reuse of §12 S003's inflected-infinitive parse: REJECT as method; local evidence is required.

ADOPT: nominal-participial command frame հրաման … հասեալ → infinitival assignment կարգել ինձ → infinitival historiographical programme պատմել, followed by morphosyntactically heterogeneous but functionally coordinated content domains.

Confidence: HIGH for opening finite/nonfinite architecture and պատմել as programme head; MEDIUM–HIGH for կարգել → պատմել hierarchy; OPEN locally for ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն and the internal syntax of ընդ շրջշրջումն … փոխելոյ ընդ կոյսս հարկանելոյ … խռովելոյ.

REVIEW.001: RESOLVED AT MACRO LEVEL / TWO LOCAL RESIDUALS CARRIED INTO PRECISION.

NEXT: REVIEW.002 — martyr / divine-visitation / final relative chain.

վասն սիրելեաց վկայիցն Աստուծոյ
├─ թէ ո՛րպէս / զիա՛րդ ...
│  └─ եկեալ → իբրեւ լուսաւորք ծագեցին
│              └─ փարատել զմէգ խաւարի ...
└─ կամ ո՛րպէս
   └─ զանձինս իւրեանց փոխանակեցին
      ընդ Աստուծոյ ճշմարտութեանն

Morphology gives վկայիցն oblique PL, լուսաւորք NOM.PL, ծագեցին AOR.3PL, զանձինս իւրեանց ACC.PL + PL possessive, and փոխանակեցին AOR.3PL. Thus ծագեցին and փոխանակեցին are finite anchors controlled by the martyrs.

փարատել is infinitival “dispel/remove”; զմէգ ACC.SG “mist” and խաւարի oblique SG “darkness”. The local sense is “to dispel the mist of darkness from the land of Armenia”. Purpose vs result/consequence remains locally open.

One morphology warning is retained: the corpus analyzer labels եկեալ PFV.NOM/ACC.SG although the semantic controller is plural. This must be checked in Precision rather than silently harmonized.

CALFA փոխանակեմ supplies directly relevant self-sacrifice collocations: փոխանակեմ զանձն ի վերայ ճշմարտութեան “give oneself for the truth”, Փոխանակեսցին անձինք մեր ընդ ճշմարտութեան հաւատոյս, and զմահ ընդ կենաց փոխանակել. Hence զանձինս իւրեանց փոխանակեցին ընդ Աստուծոյ ճշմարտութեանն belongs to an attested exchange/self-sacrifice construction: approximately “they gave/exchanged their own lives for the truth of God”. The exact force of ընդ should remain visible in commentary.

եւ կամ ո՛րպէս գթացեալ Աստուծոյ՝
այց արար Հայոց աշխարհիս,
ի ձեռն առն միոջ եցոյց զսքանչելիս մեծամեծս

գթացեալ is a PFV participle “having taken pity”; արար is AOR.3SG and այց արար is independently attested as a visitation expression (e.g. corpus այց արար Տէր …). եցոյց is likewise finite 3SG “showed”.

The semantic controller is therefore God:

GOD
├─ գթացեալ
├─ այց արար Հայոց աշխարհիս
└─ ի ձեռն առն միոջ
   └─ եցոյց զսքանչելիս մեծամեծս

But Աստուծոյ is formally oblique SG, not nominative. Therefore controller = God is HIGH, while the exact grammatical licensing of this oblique subject/controller remains OPEN for Grammar-KB adjudication. It must not be normalized to a nominative surface form.

առն is GEN/DAT.SG “man” and միոջ GEN.SG “one”; ի ձեռն առն միոջ is naturally medial/instrumental “through/by the hand of one man”. This one man supplies the nearest singular human antecedent for the following relative chain.

առն միոջ
└─ որ ... տարեալ
   ├─ որոյ զվկայ անուն ժառանգեալ
   └─ որ ի մահ հասեալ մտեալ
      ├─ եւ կամաւքն Աստուծոյ այսրէն դարձեալ
      └─ ի վերակացութիւն դառնայր յերկիրս Հայոց

տարեալ, հասեալ, մտեալ are singular nonfinite forms; դառնայր is finite PAST/IMPF.3SG. The closest viable antecedent is therefore the “one man”, not the plural martyrs and not God.

Controller map:

MARTYRS [PL]
  եկեալ (?) → ծագեցին [3PL]
             → փարատել
  փոխանակեցին [3PL]

GOD [SG; overt oblique form]
  գթացեալ
  → այց արար [3SG]
  → եցոյց [3SG]
       │
       └─ ի ձեռն [ONE MAN]

ONE MAN [SG]
  որ ... տարեալ
  որոյ ... ժառանգեալ
  որ ... հասեալ մտեալ
       → այսրէն դարձեալ
       → ի վերակացութիւն դառնայր [3SG]

CALFA ժառանգեմ explicitly includes ժառանգել զանուն զպարծանս “acquire/inherit a renowned name/glory”. Thus զվկայ անուն ժառանգեալ is best treated as “having acquired/inherited the name/title of witness (martyr)”, not literal inheritance of an object called “name”. որոյ is GEN.SG relative; its exact local linkage is compressed, but discourse reference remains singular.

ի մահ հասեալ
մտեալ
եւ կամաւքն Աստուծոյ
այսրէն դարձեալ
ի վերակացութիւն դառնայր յերկիրս Հայոց

Secure: հասեալ “having reached”, մտեալ “having entered”, այսրէն hither/back here, դարձեալ prior return/background, and finite դառնայր as final anchor. վերակացութիւն means superintendence/oversight/government. HMB §189 independently attests կարգել … ի վերակացութիւն, supporting ի վերակացութիւն as a goal/status expression.

Hence the chain backgrounds reaching/entering death and returning by God's will, then culminates in the finite transition into oversight in Armenia. դարձեալ and դառնայր must not be treated as two equal finite predicates.

որ համբերութեամբ բազում եւ ազգի ազգի փորձութեանց
եւ կապանաւոր վշտաց
մենակռիւ մենամարտիկ երկպատական բռնութեան
յԱրտաշատ քաղաքի
վասն Քրիստոսի
յաղթութեամբ տարեալ

CALFA confirms մենակռիւ “single-combat / wrestler-like” and մենամարտիկ “gladiator, wrestler, athlete; one fighting single combat”. CALFA search for երկպատական returns an Agathangelos collocation Մենամարտիկ երկպատական առնութեան, but this differs from the frozen target … երկպատական բռնութեան. It is therefore lexical/collocational evidence only and cannot emend the frozen text.

The phrase clearly portrays the one man as a solitary combatant enduring manifold trials and afflictions for Christ at Artashat, but exact attachment and semantics of երկպատական բռնութեան remain OPEN locally.

• all material after վկայիցն controlled by martyrs: REJECT — singular արար / եցոյց / դառնայր force controller changes.
• գթացեալ controlled by martyrs: REJECT; God is semantic controller, though oblique-subject syntax needs grammatical licensing.
• final որ chain referring to God: REJECT/DISFAVORED — առն միոջ is the immediate singular human antecedent and fits ordeal/death/return/oversight.
• ժառանգեալ անուն as literal inheritance only: REJECT — lexical evidence supports acquiring a name/title.
• դարձեալ and դառնայր as double finite predicates: REJECT.
• CALFA առնութեան used to repair frozen բռնութեան: REJECT — source-layer contamination prohibited.

ADOPT: three-controller architecture — plural martyrs → God → one singular man. Martyrs are anchored by ծագեցին / փոխանակեցին; divine visitation by այց արար / եցոյց; the one-man relative chain culminates in finite դառնայր.

Confidence: HIGH for controller transitions and finite anchors; HIGH for martyrdom semantics of փոխանակեցին … ընդ … and “acquire the name/title” of ժառանգեալ; MEDIUM–HIGH for փարատել as purpose/result infinitive; OPEN locally for (a) grammatical licensing of oblique Աստուծոյ with գթացեալ … այց արար, and (b) internal syntax of the ordeal phrase ending երկպատական բռնութեան.

REVIEW.002: RESOLVED AT MACRO LEVEL / TWO LOCAL RESIDUALS CARRIED INTO PRECISION.

NEXT: targeted Grammar-KB/source adjudication of carried residuals, then Precision integration.

The Grammar KB gives a direct production claim:

• HMB2018.SYN17.C001 (§177(d)): with a past-participle predicate, the subject may be expressed not only in NOM but also in GEN.
• HMB further specifies the especially relevant configuration: within one sentence, two predicates with the same subject may be paired, one in the past participle and the other as a finite verb.
• HMB examples include Եւ տեսեալ Հայկին … կարգէ … and Եւ հասեալ երկոցունց կողմանց սկայիցն … առնէին …, i.e. GEN subject with a past participle followed by a finite predicate sharing that controller.

The KB cross-source relation SYN17.R001 records convergence among ABE1936, HMB2018, JEN1959, and HAY2005 on GEN subjects with past participles/periphrastic pasts, while cautioning that conditions differ by transitivity/voice.

This is a close structural match to:

գթացեալ Աստուծոյ՝ այց արար Հայոց աշխարհիս

Therefore the earlier residual can be closed without normalizing the surface:

Աստուծոյ [GEN.SG subject/controller]
├─ գթացեալ [past participle]
└─ այց արար [finite AOR.3SG]

The GEN belongs to the participial subject construction; the same semantic/syntactic subject continues into the finite predicate. No hidden nominative Աստուած and no irregular agreement need be posited.

ADJUDICATION: RESOLVED, HIGH. Primary grammar authority: HMB2018 §177(d) / KB claim HMB2018.SYN17.C001.

CALFA now supplies an exact collocational parallel for part of the frozen text:

Կապանաւոր վշտաց տարեալ։

and explicitly attributes it to Agathangelos and Koryun. This is strong evidence that frozen

... կապանաւոր վշտաց ... տարեալ

is a genuine construction and that կապանաւոր վշտաց belongs with տարեալ, rather than being an isolated nominal title. կապանաւոր itself is “bound, captive, prisoner” and also has figurative examples with GEN expressions of affliction.

CALFA also confirms:

• փորձութիւն = trial, temptation, calamity, affliction;
• մենակռիւ = single-combat / wrestler-like;
• մենամարտիկ = single combatant, wrestler, athlete;
• բռնութիւն = violence, force, tyranny, violent pressure;
• the CALFA Agathangelos citation Մենամարտիկ երկպատական առնութեան is not the frozen target and remains non-authoritative for textual form.

Accordingly we can strengthen the grouping:

որ
└─ ... տարեալ
   ├─ համբերութեամբ ...
   ├─ ազգի ազգի փորձութեանց
   ├─ կապանաւոր վշտաց
   ├─ մենակռիւ մենամարտիկ ...
   ├─ յԱրտաշատ քաղաքի
   ├─ վասն Քրիստոսի
   └─ յաղթութեամբ

But the exact micro-syntax of:

մենակռիւ մենամարտիկ երկպատական բռնութեան

still lacks sufficient source support. In particular, CALFA's different citation with առնութեան cannot be imported to explain or repair frozen բռնութեան. The safest current interpretation is a dense combat/contest characterization associated with the man's victorious endurance under violence, while leaving the exact dependency of երկպատական and բռնութեան unresolved.

ADJUDICATION: PARTIALLY RESOLVED.

• կապանաւոր վշտաց → attachment to տարեալ: HIGH.
• combat semantic field of մենակռիւ / մենամարտիկ: HIGH.
• exact syntax/meaning of երկպատական բռնութեան: OPEN, NON-BLOCKING pending further source evidence.

• REVIEW.002 residual A (GEN Աստուծոյ): CLOSED.
• REVIEW.002 residual B (ordeal phrase): NARROWED; only the micro-syntax of երկպատական բռնութեան remains.
• Three-controller architecture remains unchanged and is now grammatically better supported.
• No emendation to the frozen target has been made.

NEXT: check the remaining REVIEW.001 local residuals together with the surviving երկպատական բռնութեան micro-residual; then perform full Precision integration and de-anchored Recall.

REVIEW.001 の持越し論点を再点検した。詳細は後続節に統合する。

CALFA は կոյս に「乙女」とは別の語彙項目 「側・方向」 を立て、ընդ ո՞ր կոյս「どちらの方向へ」等を挙げる。さらに本箇所そのもの ընդ կոյսս հարկանելոյ, եւ ազգեաց խռովելոց を用例として収録する。したがって本箇所の կոյսս は「側・方向」であり、「乙女」という自動解析は棄却する。

շրջշրջումն も CALFA で「転回・変化・変転」。Agathangelos 用例として Շրջշրջումն տէրութեանն փոփոխելոյ が収録されるが、これは frozen target の փոխելոյ と異なるため、語彙・連語証拠としてのみ用い、本文訂正には用いない。

裁定: կոյսս = 側・方向 HIGH。軍事・支配変動をめぐる出来事群という意味領域は安定。շրջշրջումն / փոխելոյ / հարկանելոյ / խռովելոյ 相互の細部依存関係のみ局所的に残す。

CALFA では ձեռնարկութիւն は「企て・仕事・着手」、նշանագիր は「書記・速記者」等、ժամանակագիր は「年代記者・chronologist」。したがって語彙領域としては書記・年代記作成の職務／仕事に属することは確実である。

ただし frozen ի ձեռնարկութենէ の局所統語はなお難しい。Musheghyan 2012 は §13 のこの箇所を引用し、括弧内で ի ձեռնարկութեան を提案している。これは難読性が独立に認識されている証拠にはなるが、本文批判上の別案であって frozen target へ導入しない。

裁定: 語彙領域 RESOLVED。frozen ի ձեռնարկութենէ の厳密な統語のみ OPEN / NON-BLOCKING。

[FRAME]
հրաման ... հասեալ
└─ կարգել ինձ ...
   └─ պատմել

[記述プログラム]
├─ Խոսրով：事績・戦争・支配変動
├─ Խոսրովի մահ：ուստի / զիարդ / որպէս / անցք անցին
├─ Տրդատ：քաջութիւն + գործ գործեաց
├─ վկայք [PL]：ծագեցին / փոխանակեցին
└─ Աստուած → առն միոջ
   ├─ Աստուծոյ [GEN subject]：գթացեալ → այց արար / եցոյց
   └─ առն միոջ：relative-participial chain → դառնայր [FIN.SG]

したがって本158語文は単一の長い分詞連鎖ではなく、王命の枠組み＋階層化された歴史記述プログラムであり、その内部に複数の finite island が埋め込まれている。

Review の結論を前提にせず、158語全体を再走査した。

• 定動詞／述語: 冒頭に新たな定動詞を補う必要はない。主要 finite anchors は անցին, գործեաց, ծագեցին, փոխանակեցին, արար, եցոյց, դառնայր。日本語訳を作りやすくするために非定形を定動詞相当へ昇格させる必要もない。
• controller: 文全体を一つの主語で通すことはできない。ホスロヴ関係 → ティリダテス → 複数の殉教者 → 神 → առն միոջ の単数人物、という切替を維持する。
• 属格主語: Աստուծոյ + գթացեալ は HMB2018 §177(d) / HMB2018.SYN17.C001 が直接支持する属格主語＋過去分詞構文であり、その同一主語が finite այց արար / եցոյց へ継続する。
• 格・支配: 主要な前置詞・斜格領域を再確認した。կոյսս は独立に「側・方向」と確認済み。新たな clause-level blocker はない。
• 非定形列: 冒頭の分詞＋不定詞、ホスロヴ部の屈折不定詞、殉教者部の3PL finite、神の属格主語＋分詞＋finite、末尾人物の単数分詞列＋finite դառնայր は、それぞれ異なる構造である。一様な「〜して、〜して」列には還元できない。
• 慣用・語彙化: անցք անցին、殉教を表す փոխանակել զանձինս … ընդ …、այց արար、ի ձեռն առն միոջ、ժառանգել … անուն、կապանաւոր վշտաց տարեալ、ի վերակացութիւն は取得済み証拠と整合する。
• source contamination: CALFA が示す異読的形（例 փոփոխելոյ、առնութեան）は frozen target に移植していない。

DE-ANCHORED RECALL: PASS.

残る局所 residual は二つ：

1. frozen ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն の厳密な micro-syntax。
2. երկպատական բռնութեան の厳密な依存関係・意味。

いずれも finite inventory、controller map、記述プログラム全体の階層を変更しないため NON-BLOCKING とする。

• morphology / finiteness: PASS（եկեալ の数形は最終 token-level audit で再確認）
• command architecture: PASS
• coordination / content enumeration: PASS
• case / government: PASS at clause level
• predicate status: PASS
• subject / controller: PASS
• GEN subject + participle: PASS with direct Grammar-KB support
• phraseology / lexicalization: PASS
• relative / interrogative boundaries: PASS at structural level
• evidence provenance: PASS
• remaining micro-syntax: NON-BLOCKING RESIDUAL

CORE-DOMAIN COMPLETION: PASS WITH LOCAL NON-BLOCKING RESIDUALS.

STATUS: OPEN. 最終 token-level Precision、構造図、文法解説、本文読解、試訳を統合してから close する。

The earlier warning that machine morphology labels եկեալ as singular does not constitute an agreement defect. HMB §177 itself gives հասեալ երկոցունց կողմանց սկայիցն … առնէին, where the same -եալ participial form occurs with an explicitly plural GEN subject and a plural finite predicate. Accordingly, -եալ here must not be treated as if it were an ordinary adjective requiring overt plural agreement.

Thus in:

վկայիցն ... եկեալ, իբրեւ լուսաւորք ծագեցին

the plural martyrs can control եկեալ and finite 3PL ծագեցին without morphological anomaly.

Residual: CLOSED.

• ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն: TRUE LOCAL UNCERTAINTY. The lexical field is clear, but exact syntax of frozen ի ձեռնարկութենէ cannot be established securely. Musheghyan's ի ձեռնարկութեան remains an unadopted text-critical proposal.
• երկպատական բռնութեան: TRUE LOCAL UNCERTAINTY. Combat/ordeal context is clear, but exact dependency and nuance cannot be recovered securely from available lexical/grammar evidence. CALFA's differing երկպատական առնութեան is not imported.

Neither uncertainty changes the sentence's predicate inventory, controller map, coordination architecture, or the translation of its principal propositions.

FINAL AMBIGUITY STATUS: CLOSED WITH LOCAL TRUE AMBIGUITY (2 micro-loci).

王命の到来
հրաման ... հասեալ
│
└─ կարգել ինձ ... պատմել
   「私に……物語ることを命ずる」
   │
   ├─ I  Խոսրով
   │    ├─ հայրենեացն գործս քաջութեան
   │    └─ 戦争・支配の変転・諸方面への攻撃・諸民族の動揺
   │
   ├─ II Խոսրովի մահ
   │    └─ どこから／いかに／どのように／何が起こったか
   │
   ├─ III Տրդատ
   │    └─ 父祖伝来の勇武と、その時代になした事績
   │
   ├─ IV սիրելի վկայք Աստուծոյ [PL]
   │    ├─ եկեալ → ծագեցին
   │    │          └─ փարատել զմէգ խաւարի
   │    └─ փոխանակեցին զանձինս ...
   │
   └─ V Աստուած [GEN subject in participial frame]
        ├─ գթացեալ
        ├─ այց արար
        └─ եցոյց ... ի ձեռն առն միոջ
                         │
                         └─ ONE MAN
                            ├─ ... տարեալ
                            ├─ զվկայ անուն ժառանգեալ
                            ├─ ի մահ հասեալ մտեալ
                            ├─ այսրէն դարձեալ
                            └─ դառնայր ի վերակացութիւն

冒頭 հրաման … հասեալ は名詞＋過去分詞の枠であり、そこから կարգել、պատմել という不定詞へ進む。以後は「何を物語るか」が列挙され、その内部に անցին, գործեաց, ծագեցին, փոխանակեցին, արար, եցոյց, դառնայր という複数の finite island が置かれる。したがって全体を単純な「〜して、〜して」型の一列の文として読むべきではない。

գթացեալ Աստուծոյ՝ այց արար … の Աստուծոյ は、HMB2018 §177(d) / HMB2018.SYN17.C001 が支持する属格主語構文として説明できる。同一主語が過去分詞と後続定動詞を共有するため、NOM Աստուած を補う必要はない。

ここでの կոյսս は「乙女」ではなく「側・方向」。CALFA は同語義を独立項目として立て、本箇所そのものを用例に挙げる。形態解析の第一候補を意味だけで採用してはならない好例である。

後半では controller が三段階に切り替わる。複数の殉教者が ծագեցին / փոխանակեցին の主語となり、次に神が գթացեալ / այց արար / եցոյց を担い、ի ձեռն առն միոջ を境にその「一人の人」が後続する relative-participial chain の中心となる。最後の finite anchor は դառնայր。

վկայիցն … եկեալ … ծագեցին で machine tag の singular 表示に引かれて controller mismatch を作ってはいけない。HMB §177 の հասեալ երկոցունց կողմանց սկայիցն … առնէին が、複数主語＋-եալ形＋複数定動詞の直接例となる。

§12 S003 は、王が自分の武勇を偽って語らせたり、華美な物語を相応以上に走らせたりしたのではなく、իրք որ եղեալք — 実際に生起した事柄 — を扱うのだと宣言した。§13 S001 はその直後に、王命によって何を記録するのかを巨大な列挙として展開する。

したがってこの長さ自体に機能がある。ホスロヴの戦争と死、ティリダテスの武勇、殉教者、アルメニアを顧みる神、死から戻って監督者となる一人の人までが、同じ պատմել の射程に収められる。政治史・戦争史と殉教・奇跡・救済史は別ジャンルとして切り離されず、同じ「記録すべき出来事」の目録を構成する。

これは §11–§12 で見えた真実性の連続をさらに明瞭にする。作者の叙述世界では、王の戦争も、流血も、殉教者が「光として現れる」ことも、神がアルメニアを顧みることも、一つの歴史叙述の対象として並べられている。ただしこれは文学的・叙述論的観察であり、個々の超自然的主張の史実性を文法分析が証明するという意味ではない。

また後半には光と闇の対立が明示される：

իբրեւ լուսաւորք ծագեցին
փարատել զմէգ խաւարի ի Հայաստան աշխարհէս

殉教者たちは「光として昇り」、アルメニア世界から「闇の霧」を払う。この光の語彙は直前 §11 の լուսաւոր զգեստ と近接しており、少なくとも序文の連続したイメージ場として注目できる。ただし意図的な語彙連鎖かどうかは、現段階では文学的観察に留める。

さて、大王ティリダテスから私に命が届き、年代記を記す書記の職務に携わって、まず勇者ホスロヴの父祖伝来の勇武の事績を物語ること、また戦いと戦争においてどのような武勇の事績がなされたか、支配の変転、諸方面への攻撃、諸民族の動揺について物語ることが、私に命じられた。

また勇者ホスロヴの死について、それがどこから、いかに、どのように生じ、どのような出来事が起こったのかを。そしてティリダテスの父祖伝来の勇武について、また彼がその年月、その時代にどのような事績をなしたのかを。

また神に愛された殉教者たちについて、彼らがどのように、いかにして来たり、光のように現れて、アルメニアの国から闇の霧を払い去ったのか、またどのように自らの命を神の真理のために差し出したのかを。

また神が憐れみを垂れ、アルメニアのこの国を顧み、一人の人を通して大いなる奇跡を示されたことを。その人は、数多くさまざまな試練と拘束の苦難を忍耐し、アルタシャトの町でキリストのために孤独な闘士として暴虐に抗い、勝利をもって耐え抜き、殉教者の名を得た。死にまで至り、死の中へ入りながら、神の御心によって再びこちらへ帰り、アルメニアの地で監督の任へと就くことになったのである。

<note> 試訳では二つの局所的 TRUE AMBIGUITY を過度に可視化しないため、ի ձեռնարկութենէ նշանագիր ժամանակագրացն は「年代記を記す書記の職務に携わって」と暫定的に広く訳し、երկպատական բռնութեան は「暴虐に抗い」と意味領域のみを反映した。これらは逐語的な統語確定を意味しない。 </note>

• De-anchored Recall: PASS
• Core-domain completion: PASS
• finite inventory: CLOSED
• controller map: CLOSED
• command / programme architecture: CLOSED
• remaining ambiguity: 2 localized micro-loci, explicitly documented
• structural projection: COMPLETE
• grammar commentary: COMPLETE
• reading commentary: COMPLETE
• translation: COMPLETE

S001: CLOSED WITH LOCAL TRUE AMBIGUITY.