Զոր առեալ թագաւորին՝ զամենեսեան աստուածակարգ լծոյն հնազանդեցուցանէր. մանաւանդ թէ ոչ նա, այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի։

• source: Phase 2 frozen target v1.0.1
• working ID: AGATH.§14.S02
• guideline: v0.4.0
• whitespace tokens: 15
• surface SHA-256: a6953b8ca4eddb0e368ed3e25561d3cb22309d17e6343c91153d2dee38302246

S001 の内容を受ける可能性はあるが、Զոր の antecedent と clause function は Recall で本文から再生成する。S001 の採用分析はまだ存在しないため、先回りして補わない。

• overt finite inventory と predicate inventory を分離する。
• Զոր の antecedent・case・clause function。
• առեալ と թագաւորին の morphology、controller、case relation。
• հնազանդեցուցանէր の valency / argument structure。
• զամենեսեան աստուածակարգ լծոյն の内部 NP 構造と case/government。
• ; մանաւանդ թէ ոչ նա, այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի の clause boundary。
• ոչ նա, այլ կամք … の subject switch、ellipsis、zero-copula possibility。
• finite / nonfinite の morphological status を syntactic function と混同しない。

STATUS: PRIORITY PRECISION COMPLETE — LOCAL ELLIPSIS / RESIDUAL AUDIT NEXT.

この段階では Grammar KB / HMB / JEN / BAG / KOS / MEY / HAY、辞書・corpus による候補裁定を行わない。15 tokens の表面から、形態・述語・controller・case/government・clause boundary の候補空間を広く生成する。

明示的な finite candidate はまず1形。

• t7 հնազանդեցուցանէր — 3SG 系の過去 finite candidate。exact tense / valency は Precision へ送る。

他の verbal-looking forms：

• t2 առեալ — -եալ nonfinite candidate。過去分詞・結果状態・circumstantial predication の各可能性。
• t13 կամք — 表面上は high-risk locus。名詞「意志／意向」系が第一形態候補に見えるが、Recall では verbal homography の有無も Precision で確認する。

overt finite inventory = 1
  └─ հնազանդեցուցանէր

predicate inventory > overt finite inventory

Զոր առեալ թագաւորին にあり、少なくとも一つの nonfinite event/state center。

候補：

• 「それを受け取って／取って」という anterior circumstantial participle
• 「それが受け取られた状態で」という resultative/passive-like reading
• genitive-subject participial construction の中心

object candidate は直前 Զոր。controller candidate は թագաւորին が最有力だが、case relation が未裁定なので固定しない。

S002 の唯一の overt finite center。

表面上、

• object-like զամենեսեան
• oblique complement candidate լծոյն

を伴う causative / subordination-type valency が予想されるが、Recall では lexical government を確定しない。

implicit 3SG subject candidate は թագաւորին と coreferential な participant が第一候補。

մանաւանդ թէ ոչ նա, այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի には overt finite が見えない。

少なくとも次を候補に残す。

• shared-predicate ellipsis: ոչ նա [հնազանդեցուցանէր], այլ կամք … [Ø]
• zero-copula / identificational correction: 「むしろ〔それをしたのは〕彼ではなく、キリストの意志であった」
• մանաւանդ թէ が独自の connective construction を作り、その内部で nominal contrast が成立する案

従って後半を「動詞なし＝非文」とみなさない。

t1 Զոր は զ- を伴う relative/interrogative-type ACC.SG candidate。

候補 antecedent：

• S001 末尾の singular վարդապետութիւնն
• S001 内のより広い「教え／叙述内容」
• 明示 antecedent を持たない headless relative

local function 候補：

• առեալ の direct object
• less likely: finite հնազանդեցուցանէր の先取り object

最短の表面構造は：

Զոր
└─ առեալ ...

だが、antecedent は Precision まで確定しない。

t3 թագաւորին は oblique singular surface。Recall では最低限：

• GEN.SG subject of առեալ
• DAT.SG recipient/benefactive related to առեալ
• possessive dependent on an elided nominal head

を候補に残す。

最重要仮説は：

[Զոր]
└─ [թագաւորին]GEN-SUBJ ?
   └─ առեալ

であり、その participant が後続 finite հնազանդեցուցանէր の implicit subject へ継続する可能性がある。

ただし GEN subject + nonfinite → finite subject continuity は Precision で独立に確認する。

表面：

զամենեսեան աստուածակարգ լծոյն

候補分解：

A. argument + oblique goal/complement

հնազանդեցուցանէր
├─ զամենեսեան        [ACC.PL object: 「すべての者を」]
└─ աստուածակարգ լծոյն [oblique: 「神定めの軛に」?]

B. larger NP hypothesis

աստուածակարգ լծոյն が զամենեսեան に内部依存する単一 NP の可能性。

ただし զամենեսեան の accusative marking と լծոյն の oblique form が異なるため、A が第一 structural candidate。

աստուածակարգ の attachment candidates：

• լծոյն を修飾：「神によって定められた／神的秩序の軛」
• զամենեսեան を修飾する predicative/adjectival element

前者が語順上自然に見えるが、Recall では固定しない。

セミコロン後の մանաւանդ թէ は S002 の第二の structural trigger。

候補：

• corrective/reformulative 「むしろ、いやむしろ」
• intensifying connective 「まして／それどころか」
• literal subordinate-like մանաւանդ + թէ 「とりわけ〜ということ／もし〜なら」

後続 ոչ … այլ … が明示的対照を作るため、corrective reading が第一候補に見えるが、phraseological / constructional check を Precision に送る。

նա は NOM.SG pronoun candidate。前半の implicit 3SG actor を指す可能性が高い。

կամք は noun-like nominative plural / lexical-plural candidate として、մեծազաւրին Քրիստոսի が possessive GEN phrase を形成する可能性。

したがって surface contrast：

ոչ նա
այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի

= 「彼ではなく、力あるキリストの意志〔が〕」

という subject correction が第一候補。

ただし以下を開いたままにする。

• shared finite predicate with agreement neutralization / ellipsis
• zero-copular identification
• կամք の exact number / lexical morphology
• մեծազաւրին と Քրիստոսի の internal agreement / apposition

最低限二段階の controller structure を想定する。

թագաւորին ?
   ↓ controller of առեալ
[same participant ?]
   ↓ implicit subject of հնազանդեցուցանէր

then corrective reanalysis:
ոչ նա
այլ կամք ... Քրիստոսի

ここで後半が、前半の grammatical subject を単に交換するのか、行為の真の causal agent を神学的に再記述するのかは Recall では決めない。

Զոր
└─ առեալ
   └─ թագաւորին ?

[implicit 3SG]
└─ հնազանդեցուցանէր
   ├─ զամենեսեան
   └─ աստուածակարգ լծոյն

; մանաւանդ թէ
  └─ ոչ նա
     այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի
     └─ [Ø predicate / zero copula ?]

これは adopted structure ではない。

• overt finite forms: 1 — հնազանդեցուցանէր
• nonfinite predicate-like unit: առեալ
• second-clause zero/ellipsis predication: OPEN / HIGH-PRIORITY
• Զոր as ACC.SG relative + object of առեալ: strong candidate, not adjudicated
• թագաւորին as GEN-subject/controller of առեալ: strong candidate, not adjudicated
• զամենեսեան as ACC.PL object: strong candidate
• լծոյն as governed oblique complement: strong candidate
• ոչ նա, այլ կամք … as subject correction: strong candidate
• major phraseology trigger: մանաւանդ թէ
• major morphology trigger: կամք
• BLOCKING at Recall: none

優先順位は次の2件。

1. REVIEW.001 — Զոր առեալ թագաւորին + controller continuity: Զոր antecedent/function、թագաւորին の GEN/DAT、առեալ の voice/predicate status、finite հնազանդեցուցանէր への controller continuity。
2. REVIEW.002 — հնազանդեցուցանէր … ; մանաւանդ թէ ոչ նա, այլ կամք … : finite の valency、զամենեսեան / լծոյն の case-government、մանաւանդ թէ の construction、後半の subject correction / ellipsis / zero-copula。

RECALL STATUS: COMPLETE — NO PRECISION ADJUDICATION YET.

Recall で生成した候補を、主要な実在カテゴリーが落ちていないか再点検した。

• Զոր：ACC.SG relative + առեալ object、broader connecting-relative、headless relative を保持。
• թագաւորին：GEN-subject、DAT participant、elliptical nominal dependent を保持。
• առեալ：past-participial anterior predication / resultative possibility を保持。
• հնազանդեցուցանէր：ACC patient + oblique goal/complement、larger-NP alternative を保持。
• մանաւանդ թէ：corrective/reformulative、intensifying、subordinate-like reading を保持。
• կամք：noun will と verbal homography を確認。
• second clause：literal shared finite、agreement-adjusted predicate ellipsis、zero-copula identificational correction の三案を保持。

とくに կամք が形態的に NOM.PL noun であるため、後半を singular հնազանդեցուցանէր の単純な surface sharing とみなすだけでは候補空間が不足する。zero-copula / corrective nominal predication を必須候補として残した。

CANDIDATE-SPACE ADEQUACY: PASS.

MEY2023.SYN14.C001

屈折する relative որ の格は、通常その relative clause 内部での統語役割によって決まり、数は antecedent と対応する。したがって Զոր は antecedent の matrix-side case からではなく、まず առեալ 内部の役割から判定する。

HMB2018.SYN17.C001 / HMB §177(d), hmb2018.l1.seg.002805

HMB は、Grabar で主語が属格となり、その述語が past participle で表され、その同一主語が後続 finite predicate と共有される構文を明示する。直接例：

Եւ տեսեալ Հայկին զՏիտանեանն ...
   ... կարգէ զԱրամանեակն ...

ここでは GEN Հայկին が participle տեսեալ の主語であり、同じ participant が finite կարգէ の主語へ継続する。

さらに：

հասեալ երկոցունց կողմանց սկայիցն ... առնէին ...

等も同じ construction を示す。

• Զոր：ACC.SG relative が文脈上第一候補。
• առեալ：առնուլ の past participle。frozen surface առեալ を保持し、辞書 paradigm の別綴形から訂正しない。
• թագաւորին：GEN/DAT.SG syncretic surface。

局所的には：

Զոր
└─ առեալ
   └─ թագաւորին

で、Զոր が առեալ の direct object、թագաւորին が GEN subject とすると HMB §177(d) の構文にそのまま乗る。

antecedent は S001 末尾の singular լուսաւոր վարդապետութիւնն が最も近く、S002 が macro-period 上その内容を引き継ぐこととも整合する。

GEN subject թագաւորին の participant は、後続 finite հնազանդեցուցանէր の overt subject がないため、そのまま implicit 3SG subject へ継続するとみる。

Զոր                          [ACC.SG relative]
└─ առեալ                     [past participle]
   └─ թագաւորին              [GEN subject]
      ↓ same participant
      հնազանդեցուցանէր       [3SG past imperfect]

• Զոր = ACC.SG relative, object of առեալ: HIGH
• antecedent = S001 լուսաւոր վարդապետութիւնն: HIGH
• առեալ = active/anterior past participle 「受け取って」: HIGH
• թագաւորին = GEN.SG participial subject: HIGH
• same king → implicit subject of հնազանդեցուցանէր: HIGH
• DAT reading of թագաւորին: INACTIVE / LOW
• headless/broad sentential antecedent for Զոր: LOW

REVIEW.001 RESULT: RESOLVED.

Dictionary morphology gives հնազանդեցուցանէր = 3SG past imperfect indicative。

CALFA Հնազանդեցուցանեմ, ուցի：

• “to reduce to obedience or subjection, to subject, to subdue, to subjugate”
• direct example：Հնազանդեցուցանել զամենայն տիեզերս ընդ ձեռամբ իւրով
• especially important：Անբռնադատ հնազանդեցուցանես լծոյն քաղցրութեան

後者は հնազանդեցուցանեմ + լծոյն という、本箇所にほぼ直接対応する oblique complement を示す。

Bible corpus の独立例 Daniel 11:39：

հնազանդեցուսցէ նմա զբազումս

は DAT նմա + ACC զբազումս を取り、ACC patient/theme + DAT goal/authority の valency を確認できる。

従って S002：

հնազանդեցուցանէր
├─ զամենեսեան             [ACC.PL patient]
└─ աստուածակարգ լծոյն    [DAT.SG goal / subjection-target]

を採用する。

աստուածակարգ は CALFA で “ordained or established by God”、NBHL では ՅԱտուածոյ կարգեալ。従って աստուածակարգ լծոյն は「神によって定められた軛／神定めの軛」。

CALFA Լուծ は literal “yoke” に加えて subjection / bondage を明記し、Ընդ լծիւք օրինացն հնազանդեալ կայաք 等の従属・服従比喩を持つ。

Valency adjudication:

• զամենեսեան = ACC.PL object: HIGH
• լծոյն = DAT.SG complement of subjection: HIGH
• աստուածակարգ → լծոյն: HIGH
• single larger NP analysis: INACTIVE / LOW

HMB §168, hmb2018.l1.seg.002753 は մանաւանդ, մանաւանդ թէ を coordinate conjunction inventory に含める。

HMB §182, hmb2018.l1.seg.002905 は adversative/corrective clause linkage の標識として：

այլ, եթէ ոչ, ոչ թէ ... այլ, բայց, սակայն,
մանաւանդ, մանաւանդ թէ, նա, նա թէ ...

を明記する。

CALFA Մանաւանդ も մանաւանդ թէ を “rather / especially / indeed rather” 系に置き、直接例：

Յօժարութեամբ՝ մանաւանդ թէ ուրախութեամբ յանձն առնուլ

を持つ。

same-work §574 の：

... ծաներուք դուք զԱստուած,
մանաւանդ թէ Աստուած իսկ ծանեաւ զձեզ ...

は「あなたがたが神を知った、いやむしろ神があなたがたを知った」という subject/agent reversal を伴う corrective parallel。これは同作品内 corroboration としてのみ用い、独立文法根拠は HMB/CALFA に置く。

従って S002 の մանաւանդ թէ は conditional if ではなく、corrective/reformulative 「いや、むしろ／より正確には」 を採用する。

Adjudication: corrective coordinate HIGH；conditional/subordinate reading INACTIVE / LOW。

Dictionary / CALFA は կամք を noun “will, determination, intention” とし、形態的には NOM.PL。

Bible corpus でも：

• իցեն կամք Տեառն
• կամք կատարեցան
• կամք եղեն Աստուծոյ
• Տեառն կամք լիցին
• Այս են կամք Հօր իմոյ

等、plural agreement が通常である。

とくに Luke 22:42：

բայց ոչ իմ կամք այլ քոյդ լիցին

「私の意志ではなく、あなたの〔意志〕が〔なされますように〕」は ոչ … այլ … կամք の独立 parallel として有益。

従って本箇所の կամք は verbal homograph ではなく、NOM.PL noun 「意志」。

մեծազաւրին は frozen orthography を保持。CALFA canonical Մեծազօր = “mighty / all-powerful”。CALFA の Տեսչութեամբ մեծազօրին աստուծոյ が adjective + following GEN noun の構造を直接示すため：

կամք
└─ մեծազաւրին Քրիստոսի
   「力あるキリストの意志」

が自然。

表面：

մանաւանդ թէ
├─ ոչ նա
└─ այլ կամք մեծազաւրին Քրիստոսի

単純に：

ոչ նա [հնազանդեցուցանէր]
այլ կամք ... [հնազանդեցուցանէր]

と同じ 3SG surface verb を共有すると、NOM.PL կամք との agreement が悪い。

したがって第一分析は、corrective nominal / identificational predication with omitted copular/predicative material：

「いや、〔真の働き手／原因は〕彼ではなく、力あるキリストの意志〔であった〕」

とする。

より抽象的には、前半の grammatical actor = king を否定しているのではなく、その行為の ultimate causal agency を Christ's will に再定位する rhetorical correction と読むのが最も整合的。

alternative として、後半に agreement-adjusted predicate が ellipsis される分析は文法的に残る。しかし surface 3SG verb の literal sharing は採らない。

REVIEW.002 RESULT:

• finite valency：ACC patient + DAT subjection-goal HIGH
• մանաւանդ թէ：corrective/reformulative coordinate HIGH
• կամք：NOM.PL noun “will” HIGH
• մեծազաւրին Քրիստոսի：GEN possessive phrase HIGH
• second clause：corrective nominal / zero-copular agent re-identification MED-HIGH
• agreement-adjusted predicate ellipsis：MED / retained alternative
• literal sharing of singular հնազանդեցուցանէր：LOW / inactive

Զոր                                  [ACC.SG relative ← S001 վարդապետութիւնն]
└─ առեալ                             [past participle]
   └─ թագաւորին                      [GEN subject]
      ↓ same participant
      հնազանդեցուցանէր               [3SG IMPF]
      ├─ զամենեսեան                  [ACC.PL]
      └─ աստուածակարգ լծոյն          [DAT.SG]

; մանաւանդ թէ                       [corrective]
  ├─ ոչ նա                           [king as proximate actor]
  └─ այլ կամք
     └─ մեծազաւրին Քրիստոսի          [GEN]
     [Ø: ultimate agent/cause = ...]

NON-BLOCKING FOR CONTINUED PRECISION:

• second clause の厳密な形式ラベル：zero-copula identification vs agreement-adjusted predicate ellipsis。
• աստուածակարգ լծոյն の日本語語義ニュアンス：「神定めの軛」「神的秩序の軛」等。
• մեծազաւր の orthographic form は frozen target のまま保持し、canonical dictionary spelling մեծազօր へ正規化しない。

BLOCKING: NONE at Priority Precision.

STATUS: PRIORITY PRECISION COMPLETE — LOCAL ELLIPSIS / RESIDUAL AUDIT NEXT.